Trước ăn hỏi, trước rước dâu, có một buổi gặp nhỏ mà nhiều cặp đôi trẻ hồi hộp nhất: lần đầu hai gia đình chính thức ngồi với nhau. Ở miền Bắc gọi là lễ dạm ngõ hay chạm ngõ, nhiều nơi miền Nam gọi là lễ coi mắt, đám nói, có nơi gộp luôn vào lễ hỏi. Tên gọi khác nhau nhưng ý nghĩa giống nhau: nhà trai sang thưa chuyện, hai nhà chính thức biết nhau và bàn các bước tiếp theo.
Bài này tổng hợp cách nhiều gia đình đang làm. Như mọi nghi lễ cưới hỏi, dạm ngõ tuỳ vùng, tuỳ nhà; cách của ông bà, cha mẹ hai bên vẫn là thứ cần nghe trước tiên.
Dạm ngõ là gì, để làm gì?
Dạm ngõ là buổi gặp mặt chính thức đầu tiên giữa hai gia đình. Nhà trai mang một lễ nhỏ sang nhà gái, xin phép cho đôi trẻ được qua lại, tìm hiểu để tiến tới hôn nhân. Sau buổi này, hai bạn được coi là đã có hứa hẹn.
Bên cạnh phần nghi thức, đây là dịp rất thực tế để hai nhà:
- Gặp mặt, biết tên tuổi, quê quán, công việc của nhau.
- Thống nhất sơ bộ thời gian ăn hỏi và cưới.
- Bàn những việc lớn: tổ chức ở đâu, quy mô bao nhiêu, mỗi nhà lo phần nào.
Khi nào làm lễ dạm ngõ?
- Thường trước lễ ăn hỏi vài tuần đến vài tháng.
- Nhiều nhà nhờ người xem ngày giờ đẹp; nhiều nhà chỉ chọn một ngày cuối tuần hai bên cùng rảnh.
- Giờ hay chọn là buổi sáng, khoảng 8 – 10 giờ.
- Nếu hai nhà ở xa, nhiều gia đình gộp dạm ngõ vào ngày ăn hỏi, hoặc dạm ngõ xong là bàn luôn chuyện ăn hỏi trong cùng một chuyến đi.
Ai đi, ai tiếp?
Dạm ngõ là buổi gặp gọn, không mời họ hàng đông như ăn hỏi.
Nhà trai thường gồm bố mẹ chú rể, chú rể, có khi thêm ông bà hoặc một người lớn trong họ làm người phát biểu. Tổng cộng khoảng 3 – 6 người.
Nhà gái thường có bố mẹ cô dâu, cô dâu, có thể thêm ông bà, cô chú ruột.
Hai bạn nên báo trước cho nhau danh sách người đi để bên kia chuẩn bị chỗ ngồi, nước trà cho đủ.
Lễ vật dạm ngõ
Lễ dạm ngõ thường nhỏ, mang tính tượng trưng. Gần như ở đâu cũng có trầu cau. Thêm vào đó, tuỳ nơi:
- Chè (trà) ngon, rượu
- Bánh kẹo, mứt
- Hoa quả
- Có nơi thêm thuốc lá, nhưng nhiều nhà ngày nay đã bỏ
Số lễ bao nhiêu, chẵn hay lẻ là chuyện tuỳ nhà. Lễ được đặt trong một tráp nhỏ hoặc mâm có phủ khăn đỏ. Nhiều nhà gái nhận lễ xong sẽ thắp hương báo gia tiên.
Trình tự một buổi dạm ngõ thường gặp
- Nhà trai đến đúng giờ đã hẹn. Đến sớm quá hoặc muộn quá đều không hay; tính trước thời gian đi đường.
- Hai bên chào hỏi, giới thiệu thành phần. Người đại diện nhà trai giới thiệu từng người đi cùng.
- Nhà trai trình bày lý do, trao lễ. Người đại diện nói vài lời xin phép, rồi trao lễ cho nhà gái.
- Nhà gái nhận lễ, đặt lên bàn thờ và thắp hương báo gia tiên.
- Hai nhà uống trà, trò chuyện, bàn các việc tiếp theo.
- Kết thúc: nhà trai xin phép về. Có nhà gái mời ở lại dùng bữa cơm thân mật.
Cả buổi thường kéo dài khoảng một đến hai tiếng.
Lời phát biểu mẫu
Đây là khung để người đại diện tham khảo, nói tự nhiên theo cách của mình là được.
Đại diện nhà trai
Thưa hai bác, thưa gia đình. Hôm nay gia đình chúng tôi sang đây, trước là để thăm hỏi hai bác và gia đình, sau là có câu chuyện muốn thưa. Cháu Huy nhà tôi và cháu Trang nhà mình đã tìm hiểu nhau được hơn hai năm, hai cháu thương nhau và muốn tiến tới hôn nhân. Gia đình chúng tôi có chút lễ mọn, xin phép hai bác cho hai cháu được chính thức qua lại, để hai gia đình bàn chuyện lâu dài cho các cháu.
Đại diện nhà gái
Thay mặt gia đình, chúng tôi cảm ơn anh chị và gia đình đã đến chơi. Hai cháu tìm hiểu nhau, gia đình chúng tôi cũng đã biết và rất mừng. Chúng tôi xin nhận lễ của gia đình và xin phép được thắp hương báo cáo tổ tiên. Từ nay mong hai gia đình qua lại thường xuyên hơn, cùng lo cho các cháu.
Những việc nên bàn trong buổi dạm ngõ
Đây là phần thực tế nhất, và cũng dễ gây hiểu lầm nhất nếu không nói rõ. Danh sách gợi ý:
- Thời gian dự kiến cho lễ ăn hỏi và lễ cưới. Có cần xem ngày không, ai đi xem.
- Tổ chức ở đâu: ở quê hay thành phố, tiệc chung hay mỗi nhà một tiệc.
- Quy mô: mỗi bên dự định mời khoảng bao nhiêu khách.
- Lễ ăn hỏi: bao nhiêu tráp, lễ vật gì, có thách cưới hay không. Đọc thêm bài Lễ ăn hỏi ba miền để biết các nơi thường làm thế nào.
- Phong tục riêng của mỗi nhà: kiêng kỵ gì, có lễ nhà thờ họ không.
- Chi phí: không nhất thiết chốt con số ngay buổi đầu, nhưng nên nói rõ khoản nào nhà nào lo.
Mẹo nhỏ: cô dâu chú rể nên thống nhất trước với nhau và với bố mẹ mình những điểm muốn đề xuất. Vào buổi gặp, để người lớn nói chính, hai bạn bổ sung khi cần.
Ba miền khác nhau thế nào?
Miền Bắc
Dạm ngõ thường được coi là một lễ riêng, có trầu cau, chè, rượu, bánh. Người đi gọn, chủ yếu là bố mẹ và người lớn. Sau dạm ngõ mới đến ăn hỏi với nhiều tráp hơn.
Miền Trung
Nhiều nơi giữ lễ dạm ngõ khá giản dị nhưng coi trọng phần thắp hương báo tổ tiên. Lễ vật thường là trầu cau, rượu, trà. Có gia đình gọi là lễ "nói" hoặc "chạm mặt".
Miền Nam
Nhiều gia đình không tách riêng lễ dạm ngõ mà làm lễ coi mắt gọn nhẹ hoặc đi thẳng vào đám nói / đám hỏi. Không khí thường cởi mở, hai nhà có thể ăn một bữa cơm thân mật sau phần thưa chuyện.
Trang phục và những điều nhỏ cần nhớ
- Nhà trai mặc lịch sự: sơ mi, vest hoặc áo dài cho mẹ. Không cần trang trọng như ngày cưới.
- Cô dâu mặc áo dài hoặc váy kín đáo, ra chào hỏi và rót trà.
- Đừng quên hỏi trước tên gọi, vai vế trong nhà bên kia để xưng hô cho đúng.
- Chú rể nên chủ động hỏi han ông bà, bố mẹ nhà gái; đó là điều người lớn hay để ý.
- Chụp vài tấm ảnh hai gia đình: sau này dùng cho thiệp cưới, video kỷ niệm rất ý nghĩa.
Sau dạm ngõ là gì?
Sau dạm ngõ, hai nhà thường chuẩn bị lễ ăn hỏi, rồi lễ cưới với rước dâu, lễ gia tiên. Trình tự ngày cưới có trong bài Lễ rước dâu và lễ gia tiên.
Lễ dạm ngõ thường không cần thiệp, vì chỉ có người trong nhà. Đến lễ ăn hỏi và lễ cưới, khi cần mời họ hàng, bạn bè, thiệp online giúp hai nhà gửi nhanh và biết ai sẽ đến. Bạn có thể xem các mẫu thiệp cho lễ ăn hỏi, đính hôn, tham khảo cách viết ở bài Thiệp mời ăn hỏi, đính hôn, hoặc bắt đầu luôn ở trang tạo thiệp cưới online.
Hỏi nhanh
Dạm ngõ có bắt buộc không? Không. Nhiều gia đình bỏ qua hoặc gộp vào ăn hỏi, nhất là khi hai nhà ở xa. Điều quan trọng là hai bên có một buổi gặp để thống nhất các việc lớn.
Nhà gái có phải lại quả lễ dạm ngõ không? Thường không cần, vì lễ nhỏ. Một số nơi nhà gái vẫn chia lại ít trầu cau cho nhà trai mang về lấy may, tuỳ nếp mỗi nhà.
