Buổi sáng ngày cưới là quãng thời gian nhiều việc nhất mà cũng dễ rối nhất. Khách chưa đông nhưng các nghi lễ nối tiếp nhau sát giờ, người lớn hai nhà ai cũng có vai. Bạn Thu Trang kể lại, hôm cưới cô chỉ nhớ mang máng "có ai đó gọi ra lạy, rồi lên xe", vì không ai nói trước cho cô biết thứ tự. Bài này giúp hai bạn hình dung trước buổi sáng ấy để bớt bỡ ngỡ.
Lưu ý: mỗi vùng, mỗi dòng họ có nếp riêng. Những gì dưới đây là cách nhiều gia đình thường làm, hai bạn nên hỏi lại ông bà, cha mẹ để chỉnh cho hợp.
Phân biệt vài cái tên dễ nhầm
- Lễ vu quy: lễ ở nhà gái, tiễn con gái về nhà chồng. Thiệp nhà gái thường ghi "Lễ vu quy".
- Lễ thành hôn (có nơi gọi lễ tân hôn): lễ ở nhà trai, đón dâu về. Thiệp nhà trai thường ghi "Lễ thành hôn".
- Lễ rước dâu (đón dâu): phần nhà trai sang nhà gái đón cô dâu, nối giữa hai lễ trên.
- Lễ gia tiên: phần cô dâu chú rể thắp hương, vái lạy trước bàn thờ tổ tiên. Thường có ở cả nhà gái lẫn nhà trai.
Trình tự buổi sáng thường gặp
- Lễ xin dâu (nhiều nhà miền Bắc): trước giờ đón, một người đại diện nhà trai mang trầu cau sang báo nhà gái rằng đoàn sắp đến. Có nhà bỏ bước này hoặc gộp luôn vào lúc đón.
- Nhà trai đến nhà gái: đoàn đón dâu vào nhà, trao tráp đón dâu (nếu có), hai bên giới thiệu thành phần.
- Phát biểu: đại diện nhà trai xin rước dâu, đại diện nhà gái đáp lời.
- Lễ gia tiên nhà gái: cô dâu chú rể thắp hương, vái tổ tiên; bố mẹ cô dâu dặn dò, trao quà (thường là nữ trang, phong bì).
- Rước dâu: đoàn đưa cô dâu ra xe, có nhà để mẹ hoặc chị gái tiễn ra cửa.
- Lễ gia tiên nhà trai: về đến nhà trai, hai bạn thắp hương bàn thờ, ra mắt họ hàng, nhận quà từ bố mẹ chồng.
- Lễ thành hôn hoặc tiệc: tuỳ nhà làm cơm tại gia hay chuyển thẳng ra nhà hàng.
Ai cần có mặt?
Nhà trai
- Chú rể, bố chú rể và người đại diện phát biểu (thường là ông, chú hoặc bác trong họ).
- Vài người thân lớn tuổi đi cùng cho trang trọng.
- Phù rể, người cầm hoa cưới, người giữ nhẫn (nếu trao nhẫn ở nhà gái).
- Đội bưng tráp đón dâu nếu nhà làm tráp.
Ở một số nơi miền Bắc, mẹ chú rể không đi đón dâu mà ở nhà chờ. Nhiều gia đình bây giờ không còn giữ, mẹ vẫn đi cùng đoàn. Đây là chuyện nên hỏi người lớn trước.
Nhà gái
- Bố mẹ cô dâu, người đại diện đáp lời.
- Phù dâu, người lo trang phục và trang điểm.
- Một hai người phụ trách bàn nước, đón đoàn.
Giờ đón dâu: chọn thế nào?
Nhiều nhà nhờ người xem giờ tốt để đón dâu, thường rơi vào buổi sáng. Khi đã có giờ, hãy đếm ngược để biết mọi người phải sẵn sàng lúc nào:
- Giờ vào nhà gái: chính là giờ đã chọn.
- Đoàn nhà trai tập trung: trước đó khoảng 30–45 phút, cộng thêm thời gian di chuyển.
- Cô dâu trang điểm xong: trước giờ vào nhà ít nhất 30 phút, để còn chụp ảnh.
- Giờ về nhà trai: tính đúng quãng đường và giờ cao điểm.
Nếu nhà định làm tiệc trưa ở nhà hàng, đừng quên chừa khoảng đệm giữa lễ gia tiên nhà trai và giờ khai tiệc. Chuyện chọn ngày và giờ có bài riêng: chọn ngày cưới và giờ đón dâu.
Đồ cần chuẩn bị
- Nhà trai: hoa cầm tay cô dâu, nhẫn cưới, tráp đón dâu (tuỳ nhà), phong bì cho bố mẹ vợ hoặc đội phụ dâu, xe đón, nước uống cho đoàn.
- Nhà gái: bàn thờ gia tiên dọn sẵn, hương, nến, mâm quả nhận lễ, bàn nước tiếp nhà trai, quà hồi môn trao cho con.
- Chung: áo dài cho lễ gia tiên, giày dép dễ đi, ô dù nếu trời có thể mưa, danh sách người phát biểu và thứ tự nghi lễ in ra cho người dẫn.
Mẹo nhỏ: dán một tờ giấy ghi thứ tự nghi lễ ở sau cánh cửa phòng cô dâu. Ai vào cũng nhìn thấy, đỡ phải hỏi nhau.
Khác biệt ba miền
Miền Bắc
Thường có lễ xin dâu, đoàn đón dâu đi số lẻ người hoặc tráp lẻ ở một số nơi. Nhiều nhà chuộng mâm trầu cau và phong bì đón dâu. Lễ gia tiên khá trang nghiêm, có nhà để cô dâu chú rể vái bốn vái.
Miền Trung
Các gia đình có nếp xưa, nhất là vùng Huế, thường giữ nghi thức trước bàn thờ chặt chẽ hơn, lời phát biểu chuẩn mực. Nhiều nơi đón dâu và tổ chức tiệc tại nhà, mời bà con lối xóm cùng dự.
Miền Nam
Ngày rước dâu nhà trai thường mang mâm quả sang, có nhà làm thêm lễ trao nữ trang nếu chưa trao lúc đám hỏi. Về nhà trai, nhiều gia đình có lễ lên đèn: hai bạn cùng thắp đôi nến long phụng trên bàn thờ, ý mong hạnh phúc sáng mãi.
Khi hai nhà ở xa nhau
Ngày càng nhiều cặp đôi khác tỉnh, có khi cách vài trăm cây số. Vài cách nhiều nhà đã làm:
- Nhà gái thuê phòng gần nhà trai: cô dâu và bố mẹ ra trước một hôm, làm lễ vu quy tượng trưng tại nơi ở tạm. Gọn, nhưng nên hỏi ý ông bà vì có nhà muốn con gái đi từ chính nhà mình.
- Làm lễ gia tiên nhà gái hôm trước: nhà trai sang xin dâu từ hôm trước, sáng hôm sau rước đi sớm.
- Hai tiệc riêng: mỗi nhà một tiệc ở quê mình, cách nhau vài ngày. Lúc này mỗi nhà một thiệp riêng, với lễ vu quy và lễ thành hôn ghi đúng tên.
- Tính kỹ đường đi: xe đón cần dư thời gian, xem trước điểm dừng nghỉ, có người lái thay nếu đi xa.
Với khách ở xa không về kịp, một tấm thiệp online gửi trước để báo tin là cách lịch sự. Nhiều nhà đặt sẵn Bản đồ và Lịch trình trên thiệp để khách biết lễ ở đâu, tiệc ở đâu.
Vài sự cố hay gặp
- Đoàn nhà trai đến sớm hoặc muộn so với giờ đã chọn: cử một người gọi báo nhà gái trước 15 phút.
- Quên nhẫn, quên phong bì: giao cho một người giữ duy nhất, kiểm tra trước khi lên xe.
- Trời mưa: chuẩn bị ô đủ cho cô dâu và người lớn.
Những chuyện ngoài dự kiến khác có trong bài xử lý sự cố ngày cưới. Nếu hai bạn chưa làm lễ hỏi, đọc trước bài lễ ăn hỏi ba miền để nắm phần đầu của câu chuyện.
Nếu nhà mình in rõ "Lễ vu quy" hay "Lễ thành hôn" trên thiệp, mẫu Trầu Cau Vu Quy là một gợi ý đậm chất truyền thống để hai bạn tham khảo.
